Hoe je zelfvertrouwen herstelt als het fundament wankelt

Zo bouw je een beschadigd zelfvertrouwen weer op

Je zelfvertrouwen is niet weg. Het is weggezakt, zoals een getij zakt, en wat blijft liggen is bodem: nat, grijs en niet bepaald fraai. Je merkt het op een dinsdag, bij een opmerking in een vergadering die je anders had weggelachen. Zelfvertrouwen herstellen begint niet bij een positieve gedachte, maar bij het fundament. In de Qabalah heet dat Yesod, en Zwaarden Negen laat precies zien wat er gebeurt als die laag het begeeft.

Een huis van karton merk je pas als het regent

Je kent die dagen waarop de koffie smaakt, de wereld de juiste maat heeft en je gewoon op je plek zit. Zelfvertrouwen is geen borstklopperij, maar het rustige weten dat je de dag aan kunt. Dat weten blijft helaas niet staan. Het trekt zich terug als water bij eb, en dan loop je over de kale, modderige grond waar je gisteren nog zeker van je zaak was.

Bij de kleinste tegenslag begin je aan alles te twijfelen: een kritische opmerking van een vriend, een collega die jouw plan met een half zinnetje terzijde schuift. Het stevige huis waarin je dacht te wonen blijkt bij de eerste bui van karton.

Waarom verlies je zelfvertrouwen na een overgang?

Zelfvertrouwen verlies je niet vaak in één klap. Het gaat met haarscheurtjes die jaar na jaar iets breder worden, en meestal in een tussenperiode. Een nieuwe baan die anders uitpakt dan beloofd, een relatie die eindigt, of het besef dat het leven dat je leidt niet meer past bij de persoon die je geworden bent.

Dan zeg je ja terwijl je nee voelt. Of je blijft zitten op een plek waar je allang bent uitgegroeid, uit angst dat je elders niet aan de maat zult zijn. Dat noem je dan loyaliteit.

Zwaarden Negen zit niet in je hoofd, maar op je fundament

Marjolein is zesenveertig en teamleider bij een gemeente. Na een reorganisatie zegt een jongere collega tijdens een vergadering, voor iedereen: “Volgens mij klopt dat cijfer niet.” Het klopte inderdaad niet. Ze zei niets, knikte, schreef iets op.

Sinds die dinsdag ligt ze om twintig voor vier wakker. Ze oefent de zin die ze had moeten zeggen, in negen varianten, de laatste telkens weer een beetje puntiger dan de vorige. De volgende ochtend stemt ze in met een extra project dat ze niet wil. De collega is het incident voor de lunch vergeten.

Wat betekent Zwaarden Negen voor je zelfbeeld?

Zwaarden Negen toont iemand rechtop in bed, handen voor het gezicht, tegen een donkere wand met negen zwaarden. Let op wat er niet staat: niemand raakt de figuur aan. De zwaarden hangen, en ze hangen daar omdat er aandacht aan wordt gevoed. In de traditie is dit Mars in Tweelingen, de oorlogsgod in het teken van de twee stemmen. Aanvaller en verdediger wonen in hetzelfde hoofd en praten de hele nacht door.

Negen is bovendien het getal van Yesod, het Fundament, de sfeer van de Maan en van de getijden. Alles wat van boven komt, talent, voornemens, diploma’s, moet door Yesod heen voordat het in Malkuth landt, de materie, de werkvloer, de vergadertafel. Is Yesod lek, dan komt alles wel aan maar blijft niets staan. Marjolein heeft het cv en de staat van dienst. Wat ontbreekt is een fundament dat geen water doorlaat.

En een gedachte die je driehonderd keer herhaalt, krijgt in Yetzirah, de wereld van de vorm, een eigen gestalte en een eigen adres: jouw slaapkamer. De schemering van De Maan doet hetzelfde: in het donker lijkt een hond een wolf en een opmerking een vonnis.

Wat je klein houdt heeft een adres

Je kunt jaren aan jezelf werken, maar als je elke dag zit tussen mensen die subtiel afkeuren of jouw successen bagatelliseren, dan is dat dweilen met de kraan open. Dat kan een werkomgeving zijn waar alleen wordt geteld wat misgaat, een vereniging waar je voorstellen standaard worden ‘meegenomen’, of een vriendschap die aanvoelt als een uitputtingsslag.

Welke omgeving kost je zelfvertrouwen?

Die omgeving waarin jouw ja nooit een eigen waarde heeft. Een omgeving die je klein houdt, hoeft daar geen kwade wil voor te hebben. Gewoonte volstaat.

Wat doet je lichaam met je zelfvertrouwen?

Je geest woont in een lijf, en dat lijf is het fundament waarop de rest bouwt. Wie roofbouw pleegt op zijn slaap, zijn eten en zijn beweging, moet niet verbaasd zijn dat de bovenbouw kraakt. Yesod is niet voor niets ook de sfeer van het levenskrachtige lichaam dat jou overeind houdt.

Welnu, een zelfbeeld op vier uur slaap is een zandkasteel met een mooie vlag.

Een fundament herstel je niet met een affirmatie

Hoe herstel je zelfvertrouwen stap voor stap?

Zelfvertrouwen is geen vast bezit. Het groeit zoals metselwerk, laag voor laag, en je begint onderaan. Een rigoureuze omwenteling van vandaag op morgen is niet nodig, wel een eerlijke afspraak met jezelf.

Ja, je hebt het druk. Ja, anderen hebben het zwaarder. Dat is allemaal waar en het houdt je om twintig voor vier niet in slaap, dus laat dat gedonder over wie het slechter heeft voor wat het is. Begin met drie dingen:

• Toets de gedachte. Zegt die stem dat je iets niet kunt, vraag dan: heb ik hier bewijs voor, of hang ik dit zwaard al weken op? Meestal is het een aanname, geen feit.
• Kies wie je tijd krijgt. Kijk wie je energie geeft en wie je achterlaat als een lege accu. Bruggen verbranden hoeft niet, maar je agenda is geen openbare voorziening.
• Tel de kleine winst. De keer dat je wél je grens aangaf, of die lastige klus afrondde met trillende handen. Dat zijn stenen, geen medailles, maar je woont er wel in.

Niet spectaculair; steen voor steen metselen is dat zelden.

Dat je dit nu leest bewijst niets

Het bewijst niets, maar het wijst wel iets aan. Een deel van jou weet al waar het water doorheen komt, en dat weten heeft geen goedkeuring nodig.

Stel dat het fundament dat je dacht te hebben nooit van jou was, maar geleend van iedereen die ooit knikte. Maar wat staat er nog als zij zwijgen?

Bij eb liggen ook de gezonken wrakken zichtbaar. Dat is geen ramp, dat is zicht.

Je ziet nu waar de bodem week is, en zien is nog geen dichtmetselen. Soms lukt dat niet alleen, omdat de patronen er al jaren in zijn gesleten en je ze van binnenuit niet meer ziet. In het zessessietraject Meer Zelfvertrouwen lopen we met de kaarten als landkaart langs de plekken waar jouw fundament lekt, en toets je elke stap op de werkvloer en thuis, waar het ertoe doet.

Meer Zelfvertrouwen: bouw weer op een vaste bodem

Het getij komt vanzelf terug. Waar je dan staat is aan jou.